گزارش ۱۴۰۴ دیجیکالا: تأثیر جنگ و تورم بر الگوی خرید ایرانیان
دیجیکالا گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ خود را منتشر کرده است. این گزارش، برخلاف سالهای گذشته، به جای تمرکز صرف بر فروشگاه اینترنتی، یک دید جامع از عملکرد کل گروه دیجیکالا ارائه میدهد که شامل تمامی شرکتهای زیرمجموعه مانند دیجیپی، دیجیاکسپرس، دیجیکالا بیزینس، فیدیبو، دیجیفای، اسمارتک و گنجه میشود. نکته قابل توجه دیگر، معرفی یک دستیار هوش مصنوعی است که برای اولین بار در ایران، به کاربران امکان میدهد مستقیماً از محتوای گزارش سوال بپرسند و پاسخهای مبتنی بر دادههای واقعی دریافت کنند.
محتوای گزارش تصویری از یک سال پرچالش را به نمایش میگذارد؛ سالی که تورم، درگیریهای نظامی و محدودیتهای اینترنتی، عادات خرید مردم ایران را به شدت تحت تأثیر قرار داد.
دیجیکالا در یک نگاه
بر اساس این گزارش، دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ به طور متوسط روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده و ۴.۴ میلیون جستوجو داشته است. این پلتفرم ۱.۸ درصد از کل خردهفروشی ایران (شامل بخش آنلاین و فیزیکی) را به خود اختصاص داده است. در پایان سال، بیش از ۴۲۶ هزار فروشنده فعال و ۹۷۰۰ کارمند تماموقت با دیجیکالا همکاری میکردند. تعداد شهرها و روستاهایی که دیجیکالا در آنها مشتری داشت، به بیش از ۲۷۴۰ مورد رسید. تنوع کالایی به ۱۵.۳ میلیون محصول افزایش یافت و ارزش کالاهای فروختهشده نسبت به سال قبل ۹۱.۵ درصد رشد کرد. البته بخش عمدهای از این رشد، ناشی از افزایش ۷۴ درصدی میانگین قیمت کالاها بوده و نه صرفاً افزایش تعداد سفارشها.
تأثیر جنگ بر سبد خرید ایرانیها
یکی از بخشهای برجسته گزارش امسال، فصلی مستقل با عنوان «جنگ» است. دیجیکالا با اشاره به دو دوره درگیری نظامی در سال ۱۴۰۴ (یک دوره ۱۲ روزه در اوایل تابستان و یک دوره ۳۹ روزه از اسفند تا فروردین ۱۴۰۵)، دادههای دقیقی از تأثیر این بحرانها بر رفتار خرید ارائه کرده است.
در طول روزهای جنگ، میانگین سفارشهای روزانه حدود ۴۹ درصد کاهش یافت و نرخ لغو سفارشها ۳۳ درصد افزایش پیدا کرد. با این حال، اندازه سبد خرید تقریباً ثابت ماند؛ به این معنی که مردم کمتر خرید میکردند، اما هر بار که خرید میکردند، به همان میزان قبل از بحران بود. پس از برقراری آتشبس، نه تنها سفارشها به حالت عادی بازگشتند، بلکه با رشد ۱۰۰ درصدی نسبت به دوران جنگ، حتی از سطح پیش از جنگ نیز فراتر رفتند.
الگوی خرید در این دوران به طور چشمگیری تغییر کرد: فروش کالاهای بادوام مانند مبلمان و لوازم خانگی برقی با افت ۵۱ تا ۶۱ درصدی مواجه شد، در حالی که سهم دارو و مکمل، پاوربانک و باتری، و کالاهای مرتبط با برق اضطراری در سبد خرید افزایش یافت. نشانههای نگرانی از جنگ، چند روز قبل از شروع رسمی آن نیز در آمار خرید کنسرو و آب معدنی قابل مشاهده بود. در همین دوره، با وجود قطعی اینترنت و از کار افتادن GPS، رانندگان دیجیاکسپرس با استفاده از نسخه آفلاین اپلیکیشن به فعالیت خود ادامه دادند و نرخ تحویل بهموقع در کل سال به ۹۳.۲۷ درصد رسید.
زندگی تحت فشار تورم
فصل دوم گزارش به زندگی روزمره مردم در سایه تورم میپردازد. هزینه یک وعده شام قرمهسبزی برای یک خانواده چهارنفره از ۶۳۲ هزار تومان در ابتدای سال به بیش از ۱.۴۷۷ میلیون تومان در پایان سال رسید که رشدی ۱۳۴ درصدی را نشان میدهد. در میان کالاهای خوراکی، روغن سرخکردنی با ۳۰۵ درصد و کره گیاهی با ۳۰۴ درصد، بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردند.
سال ۱۴۰۴ سالی بود که دیجیکالا برای اولین بار از فضای دیجیتال به دنیای فیزیکی قدم گذاشت. سوپرمارکت دیجیکالا در این سال با سه مدل مجزا، متناسب با نیازهای مختلف مشتریان، گزارش مفصلی از عملکرد خود منتشر کرده است: یکی برای خریدهای فوری، دیگری برای خریدهای حضوری، و سومی برای خریدهای با حجم بالاتر.
سه مدل، سه سرنوشت متفاوت
سوپرمارکت فوری با رشد ۸۰ درصدی مشتری، پرطرفدارترین مدل سوپرمارکتی در سال گذشته بود. در مقابل، سوپرمارکت زمانبندیشده (هایپرمارکت) که برای خریدهای هفتگی یا ماهانه طراحی شده و سبد خرید سنگینتری دارد، رشد ۲۴ درصدی مشتری را تجربه کرد. بالاترین ارزش سبد خرید ثبتشده در هر مدل متفاوت بود: در سوپرمارکت فوری ۱۲ میلیون تومان، در سوپرمارکت زمانبندیشده بیش از ۱۳۹ میلیون تومان، و در سوپرمارکتهای حضوری ۱۲۰ میلیون تومان.
از تهران به سراسر ایران
سوپرمارکت فوری دیگر تنها محدود به تهران نبود؛ در سال ۱۴۰۴ به ۲۲ استان کشور گسترش یافت و اکنون مردم شهرهایی مانند مشهد، اصفهان، و رشت نیز میتوانند سفارش داده و در کمتر از یک ساعت آن را تحویل بگیرند. اما سوپرمارکت زمانبندیشده هنوز در ابتدای راه است: ۹۱ درصد سفارشهای این سرویس از تهران و تنها ۹ غدیر نیوز درصد از البرز ثبت شده است. این نشان میدهد که بیشتر مناطق ایران هنوز این سرویس را تجربه نکردهاند و به گفته گزارش، بزرگترین فرصت رشد آن هنوز پیش روست.
سوپرمارکت حضوری؛ اولین گام به دنیای واقعی
دو شعبه حضوری در تهران، یکی در بلوار کاوه و دیگری در پاسداران، با شعار «تازگی، نزدیکتر از همیشه» و با بیش از هشت هزار محصول در ۱۱۳ گروه کالایی افتتاح شدند. از نظر سهم فروش، شعبه بلوار کاوه با ۵۸ درصد نسبت به پاسداران با ۴۲ درصد پیشتاز بود. به گفته دیجیکالا، این تنها اولین گام در یک مسیر طولانیتر است و برنامه گسترش این تجربه به شهرهای دیگر نیز در دستور کار قرار دارد.
محتویات سبد خرید ایرانیها
نگاهی به پرفروشترین کالاهای هر مدل، تصویری دقیق از سبد خرید روزمره خانوار ایرانی ارائه میدهد:
- سوپرمارکت فوری: نوشیدنی گازدار کوکاکولا ۱.۵ لیتری، نان سنگک ساده متوسط، ویفر کرمدار کاراملی رنگارنگ مینو، شیر کمچرب ویژه مزرعه ماهشام، و مینو کام شیرینی (۲ عددی)
- سوپرمارکت زمانبندیشده: رب گوجهفرنگی روژین (۸۰۰ گرم)، شکر سفید الماسدانه (۱ کیلوگرم)، پنیر فتا دوشه هراز، پنیر سفید ایرانی پگاه، و کره کاله (۵۰ گرم)
- سوپرمارکت حضوری (بلوار کاوه): موز، گوجهفرنگی، شیر کمچرب مزرعه ماهشام، سیبزمینی و خیار گلخانهای
- سوپرمارکت حضوری (پاسداران): روغن سرخکردنی غنچه، روغن آفتابگردان غنچه پلاس، کیک تاینی دوقلو فندق شیرینعسل، موز و گوجهفرنگی
در میان برندها نیز، پگاه و کاله در اکثر مدلها پرفروشترین بودند؛ در سوپرمارکت حضوری، مزمز و چیتوز نیز به جمع برندهای پرفروش راه یافتند.